BİZNESİN DİKTƏ ETDİYİ SİYASƏT –Türkiyə-İsrail ticarət dövriyyəsi 4,3 MİLYARD $-a çatıb - ARAŞDIRMA

Image result for türkiyə israil münasibətləri

Sami Peretz

“Haaretz”

İsraillə Türkiyə arasındakı əlaqələr son illərdə səmimi olmayıb, lakin İsrailin “Mavi Mərmərə” basqını qurbanlarına 20 milyon dollar təzminat ödəməyi razılaşmasından sonra, əlbəttə, münasibətlər inkişaf edib.

İndi iki tərəfin geri çağırılan və çıxarılan elçiləri, təhqir və söz duel ilə münasibətlər risk altına düşmüş görünür. Söz müharibəsi bitməyə, amma iqtisadi əlaqələrə təhlükə yarada bilər.

2010-cu ildə “Mavi Mərmərə” hadisəsinə qədər Türkiyə-İsrail əlaqələri, ticarət və turizmlə yanaşı, hərbi-müdafiə əlaqələrini də əhatə edib. Bu sahədə əməkdaşlıq, o cümlədən İsrailin 170 türk tankını modernləşdirməsi üçün 1 milyard dollarlıq layihə, birgə hərbi hava qüvvələri təlimləri və digər böyük müqavilələr daxil olmaqla, bir an əvvəl buxarlanıb.

Amma ticarət və işgüzar əlaqələr siyasi gərginlikdən kənarda qalıb və nəzərdən keçirilən illərdə daha da güclənib. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyip Ərdoğan İsrail əleyhinə hay-küy salsa da, öz ölkəsinə verəcəyi zərərdən qorxduğuna görə, biznes həmişə olduğu kimi davam edib.

İl ərzində kimin ən çox qazanan olduğunu kəmiyyətlə ölçmək asan deyil. Bir israilli Türkiyədə ucuz qiymətə köynək alırsa, qazanan kimdir? Gəlir əldə edən satıcı və ya ucuz köynək alan alıcı? Bu, bazar iqtisadiyyatının sehridir: işə yarayanda, hər kəsin faydasına olur. Buna görə də, siyasətçilər təhqir və ittihamları “satdıqları” zaman belə, əsl satıcı və alıcı öz işlərində olur.

Logistik səbəblərə görə xarici ticarət, adətən, ölkənin ən yaxın qonşuları ilə aparılır. Lakin İsrail ərəb qonşuları ilə faktiki olaraq heç bir iş görmür, buna görə də, Türkiyə heç vaxt yerinə yetirilməmiş vədləri həyata keçirir.

Hər halda, iki ölkə arasındakı iqtisadi əlaqələr 2016-cı ildə “Mavi Mərmərə” işi ilə əlaqədar imzalanan müqaviləyə birbaşa bağlı olmadan istiləşməyə başlayıb. Bunun əvəzində, İsrail hökumətinin yaşayış xərclərini və Suriyadakı vətəndaş müharibəsinin təhlükəsini azaltma cəhdləri ilə məşğul olub.

Yaşayış səviyyəsini – rifahı yaxşılaşdırma aviasiya sektorunda daha çox rəqabət yaratma və biletlərin ucuzlaşması ilə bitib. Bu, israillilərin Türkiyəyə avia səfərlərinin artmasına gətirib çıxarıb, amma məqsəd orada qalmaq deyil, İstanbulu son təyinatlarına uçuşlar üçün qovşaq kimi istifadə etmək olub.

2012-ci ildə “Open Skies” qüvvəyə mindikdən sonra 686 min nəfər İsraildən 4,706 uçuşla Türkiyəyə yollanıb; keçən il təxminən 2 milyon nəfər 12,400 səfər reallaşdırıb. Hər iki tərəf də bundan faydalanıb. İsraillilər daha ucuza uçuşlar əldə edib, “Türk Hava Yolları” və hava limanları bu işdən indi də faydalanır.

Türklər İsrailə çox sayla səyahət etməyiblər, ancaq birdən-biə onu türk əkinçilik məhsulları (o cümlədən İordaniyaya digər ixracat üçün ) əhəmiyyətli tranzit nöqtəsinə çevirib, çünki vətəndaş müharibəsi ucbatından türklər artıq yüklərini Suriya vasitəsi ilə maşınlarla daşıya bilməyiblər.

Hazırda türk yük nəqliyyatçıları Hayfa limanına gəlirlər. Yük maşınları və onların türk sürücüləri İsraildən keçməklə Şeyx Hüseyn körpüsü ilə İordaniyaya səfər edirlər. Hər həftə təxminən 30-40 yük maşını həmin marşrutla yol gedir, əgər türk şirkətləri eyni marşrutla nəhəng Səudiyyə bazarına xidmət etməyi qərara alsa, nisbətən kiçik rəqəm daha da böyük ola bilər.

İsrailin gəmiçilik agentliyi olan “Tiran Shipping” şirkətinin idarəedici tərəfdaşı Deyvid Behriş bu günə qədər İsrail-Türkiyə diplomatik əlaqələrinin yük konvoylarına heç bir təsiri olmadığını deyir.

Behriş deyib: “”Mavi Mərmərə”dan sonra belə, bir gərginlik hiss etmədim. Mən indi də bunu hiss edəcəyimi düşünmürəm, İstanbuldakı İsrail konsulluğundan danışdım və onlar məsələnin sıradan bir iş olduğunu və bu şəkildə qalacağını söylədilər”.

2017-ci ildə İsrail-Türkiyə ticarət dövriyyəsi 4,3 milyard dollara çatıb və bu, Türkiyə üçün əhəmiyyətli artımdır. İsrailin Türkiyəyə ixracatı 1,4 milyard dollar, Türkiyədən idxal isə 2,9 milyard dollar təşkil edib. İsrailin Türkiyəyə ixracı əsasən kimyəvi maddələr və neft məhsullarıdır; idxal əsasən avtomobillər, metallar, texniki maşınlar və toxuculuq məhsullarıdır.

Ticarətin artırılması üçün real imkan təbii qazdır. Türkiyənin ona ehtiyacı və İsrailin böyük ehtiyatları var. Türkiyə idxal olunan Rusiya qazından təhlükəli dərəcədə asılıdır və İsrail bölgədəki mövqeyini artırmaq üçün öz enerji qaynaqlarından istifadə etmək istəyir.

Tərəflər uzun illərdir danışıqlar aparıblar, lakin heç bir nəticə əldə olunmayıb. Bir mənbə deyib ki, “Türkiyə ilə hər zaman danışıqlar aparılır. Əgər onlar hər iki hökumətdən güclü dəstək alsalar, irəliləyirlər “.

Təl-Əviv Universitetinin professoru Eyal Zisserin sözlərinə görə, İsrailin tam dəstək verməməsinin bir səbəb budur ki, öz qazını Avropaya Kipr və Yunanıstan vasitəsilə ixrac etmək istəyir, bu da Türkiyə üçün siyasi cəhətdən qeyri-məqbul seçimdir. Uzunmüddətli müqavilə zəmanəti olmadan İsrailin “Leviafan” yatağından Türkiyəyə qaz çatdırmaq üçün boru kəmərinin tikintisinə lazımi olan 2 milyard dollar sərmayəni heç kim verməyəcək.

Zisser deyir ki, söhbət Türkiyə iqtisadiyyatından getdikdə, Ərdoğan həmişə qəzəbini yatırmağı və siyasətlə biznes arasında fərq qoymağı bacarır. “O, hədd-hüdudu bilir, amma Yaxın Şərq dinamikasında onun növbəti addımının nə olacağını müəyyənləşdirmək çətindir”.

Tərcümə: Strateq.az

 

 

 

 

 






Fikirlər

Şərh müəllifi: Williamdix                 Tarix: 25 may 2018 04:38                 [ Cavabla ]
viagra online canada no prescription
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a prior doctor prescription</a>
buy viagra private prescription
viagra without a doctor prescription
is it safe to take viagra and cialis together
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies shipping to usa</a>
comprar viagra online colombia
canadian pharmacies online prescriptions
viagra generika kaufen paypal

                        

Şərh müəllifi: Datareggefly                 Tarix: 25 may 2018 20:21                 [ Cavabla ]
Привет.

Делюсь с вами информацией выгодные цены на бензин от компании «Газпром нефть». Заправка по безналичным топливным пластиковым картам. Для уточнения вопросов обращайтесь по телефону: когда лучше покупать лотерейный билет если Вы хотите удачно устроиться на работу, то Вам просто необходимо знать какие вопросы задают на собеседовании. Для того, чтобы успешно пройти собеседование и получить желаемую Вами работу нужно хорошенько подготовиться. Мы уже писали о том, как подготовиться к разговору с работодателем, как себя вести на

                        

Şərh müəllifi: RonaldQuiff                 Tarix: 26 may 2018 05:26                 [ Cavabla ]
can you get viagra free on the nhs
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies shipping to usa</a>
price of viagra per pill
list of reputable canadian pharmacies
generico do viagra da eurofarma
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra without a doctors prescription</a>
generic viagra is it ok
viagra without prescription
viagra online purchase usa

                        

Şərh müəllifi: Billyjoike                 Tarix: 27 may 2018 20:32                 [ Cavabla ]
buying safe viagra
<a href="http://viagranbdnr.com/#">generic viagra without a doctor prescription</a>
generic viagra no prescription needed
viagra without a doctors prescription
viagra pillen kosten
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online prescriptions</a>
viagra 100mg sildenafil citrate
online canadian pharmacies
can u get viagra on the nhs

                        

Şərh müəllifi: Steviecab                 Tarix: 28 may 2018 03:36                 [ Cavabla ]
legitimate viagra online
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without doctor prescription</a>
best generic viagra websites
viagra without doctor
buy viagra on amazon
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">best canadian mail order pharmacies</a>
sildenafil online canada
aarp recommended canadian pharmacies
can you cut 100 mg viagra

                        

Şərh müəllifi: Zacharysoips                 Tarix: 28 may 2018 21:14                 [ Cavabla ]
take sildenafil 100mg
<a href="http://viagravndsej.com/#">viagra without doctor prescription</a>
how do get a prescription for viagra
viagra without a doctors prescription
venda generico viagra portugal
<a href="http://canadianphonlinehere.com/#">legitimate canadian mail order pharmacies</a>
can u buy viagra from chemist
best canadian mail order pharmacies
viagra generico sicuro

                        

Şərh müəllifi: AdolphVet                 Tarix: 29 may 2018 01:12                 [ Cavabla ]
can you order viagra online
<a href="http://viagravndsej.com/#">viagra without doctor prescription</a>
buy viagra from the uk
generic viagra without a doctor prescription
name brand viagra online
<a href="http://canadianphonlinehere.com/#">aarp recommended canadian pharmacies</a>
best place for online viagra
canadian pharmacies that ship to the us
wieviel mg viagra einnehmen

                        

Şərh müəllifi: HarveyHak                 Tarix: 29 may 2018 10:41                 [ Cavabla ]
cialis viagra levitra online
<a href="http://canadianphonlinehere.com/#">top rated online canadian pharmacies</a>
how to buy viagra in south africa
canadian pharmacies online prescriptions
sildenafil generic available
<a href="http://viagraidgehy.com/#">viagra without a prior doctor prescription</a>
viagra 50mg com 8 comprimidos
viagra without doctor prescription
can you get viagra dubai

                        

Şərh müəllifi: DavidKem                 Tarix: 30 may 2018 22:06                 [ Cavabla ]
most reliable online pharmacy for viagra
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription usa</a>
where to buy generic viagra online in canada
viagra without doctor prescription
women viagra pills uk
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies that ship to the us</a>
generic viagra 100mg sildenafil
canadian pharmacies that ship to the us
viagra advertising budget

                        

Şərh müəllifi: Robertonete                 Tarix: 31 may 2018 01:51                 [ Cavabla ]
in farmacia vendono il viagra generico
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without prescription</a>
best prices on generic viagra
generic viagra without a doctor prescription
viagra cheapest
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
viagra online american pharmacy
canadian online pharmacies
sildenafil 20 mg pharmacokinetics

                        

Şərh müəllifi: HowardCleme                 Tarix: 31 may 2018 07:16                 [ Cavabla ]
cialis 20mg vs viagra 50 mg
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription usa</a>
buy best viagra
viagra without a doctor prescription usa
is it legal to buy viagra online uk
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">list of reputable canadian pharmacies</a>
generic viagra picture
top rated online canadian pharmacies
other pills like viagra

                        

Şərh müəllifi: BillyAxoke                 Tarix: 1 iyun 2018 05:00                 [ Cavabla ]
prescription viagra online usa
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">most reliable canadian pharmacies</a>
price compare viagra
canadian pharmacy viagra
viagra 15mg
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra 100mg street value</a>
fastest way to buy viagra
viagra 2018
viagra genericas

                        

Şərh müəllifi: Williamfem                 Tarix: 2 iyun 2018 20:22                 [ Cavabla ]
easiest way to buy viagra
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian drug store</a>
when will generic viagra be sold
pharmacy canada
get viagra emails
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra like drug for women</a>
can you buy viagra in europe
viagra generic
street price of viagra

                        

Şərh müəllifi: Josephric                 Tarix: 3 iyun 2018 23:02                 [ Cavabla ]
will 12.5 mg viagra work
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies that ship to the us</a>
where buy viagra
online canadian pharmacy
can you buy viagra shoppers drug mart
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra 25 mg tablet</a>
viagra sale manchester
viagra soft tabs 100mg
tescos viagra online

                        

Şərh müəllifi: StevenWeifs                 Tarix: 4 iyun 2018 02:30                 [ Cavabla ]
is there a generic cialis or viagra
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra no prescription</a>
express viagra online 8080
boots viagra over counter
werking viagra 100mg
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canada pharmacies online prescriptions</a>
cheap viagra gel
canadian pharmacies on line
joke about viagra generic name

                        

Şərh müəllifi: AndrewAltek                 Tarix: 4 iyun 2018 03:28                 [ Cavabla ]
einnahme der pille viagra
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra coupon 2018</a>
viagra canadian pharmacy prices
viagra pills for sale
how can i get my doctor to prescribe viagra
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">northwest pharmacy canada</a>
generic viagra safe sites
canadian pharmacies online prescriptions
best price viagra cialis

                        

Şərh müəllifi: Cesarriche                 Tarix: 4 iyun 2018 05:18                 [ Cavabla ]
venden viagra generico en farmacias similares
<a href="http://viagranbdnr.com/#">generic viagra 100mg</a>
sildenafil lek 100 mg tablete
viagra without doctor prescription
walmart price on viagra
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">safe canadian online pharmacies</a>
buy viagra usa pharmacy
canadian pharmacy viagra brand
price of viagra versus cialis

                        

Şərh müəllifi: Quintindwert                 Tarix: 5 iyun 2018 03:32                 [ Cavabla ]
can you get free samples viagra
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
getting addicted viagra
canadian pharmacies online
name of female viagra pill
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
what is the price of viagra in australia
viagra without a doctor prescription
300 mg dose viagra

                        

Şərh müəllifi: ThomasdiarL                 Tarix: 6 iyun 2018 07:50                 [ Cavabla ]
viagra canadian prices
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
donde puedo comprar el viagra femenino
viagra without a doctor prescription
cheap sildenafil canada
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
can i take more than 100 mg viagra
canadian pharmacies online
qual melhor generico viagra

                        

Şərh müəllifi: Edwardvet                 Tarix: 6 iyun 2018 16:06                 [ Cavabla ]
when will viagra be available generic
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
viagra dosage over 100 mg
viagra without a doctor prescription
purchase generic viagra mastercard
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
50 mg viagra
canadian pharmacies online
how to buy viagra online canada

                        

Şərh müəllifi: Martinshoot                 Tarix: 7 iyun 2018 02:24                 [ Cavabla ]
viagra 25mg price
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
brand viagra online australia
viagra without a doctor prescription
real viagra pill
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
there generic viagra cialis
canadian pharmacies online
viagra original online bestellen

                        

Şərh müəllifi: DonnyHoags                 Tarix: 7 iyun 2018 06:12                 [ Cavabla ]
sildenafil 50 mg efectos en mujeres
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
super viagra cheap
canadian pharmacies online
viagra online rischi
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
buying viagra on the high street
viagra without a doctor prescription
can buy viagra over counter thailand

                        

Şərh müəllifi: SteveAdvic                 Tarix: 7 iyun 2018 08:13                 [ Cavabla ]
100mg sildenafil 60mg dapoxetine
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
sales viagra statistics
viagra without a doctor prescription
best price for viagra at pharmacy
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
viagra sale canada
canadian pharmacies online
can i buy viagra from boots chemist

                        

Şərh müəllifi: ChrisAxomo                 Tarix: 9 iyun 2018 04:25                 [ Cavabla ]
cialis viagra cheaper
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
where can i buy viagra in hong kong
viagra without a doctor prescription
viagra tablets online in india
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
cuanto sale un viagra en argentina
canadian pharmacies online
can you get free samples of viagra

                        

Şərh müəllifi: BrettCoork                 Tarix: 9 iyun 2018 05:13                 [ Cavabla ]
getting viagra from chemist
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
buy viagra in cuba
canadian pharmacies online
buy viagra australia over counter
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
sildenafil 100 mg foro
viagra without a doctor prescription
taking two 100mg viagra

                        

Şərh müəllifi: RobertFut                 Tarix: 9 iyun 2018 16:13                 [ Cavabla ]
sildenafil generico farmacia
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
safe places to buy generic viagra
viagra without a doctor prescription
buy viagra las vegas nv
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
venta viagra online mexico
canadian pharmacies online
buying viagra in thailand

                        

Şərh müəllifi: Josephtic                 Tarix: 11 iyun 2018 23:22                 [ Cavabla ]
free cheap viagra
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
viagra pfizer price in india
viagra without a prior doctor prescription
sildenafil citrate 100mg x 20 tabletten
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canada pharmacies online prescriptions</a>
crushing viagra tablets
online canadian pharmacies
using propecia viagra together

                        

Şərh müəllifi: DennisBet                 Tarix: 13 iyun 2018 01:02                 [ Cavabla ]
how to get a viagra free sample
<a href="http://hqmdwww.com/">cialis generico spedizione 24 ore</a>
best place buy generic levitra
buy viagra online usa no prescription

                        

Şərh müəllifi: StevenMus                 Tarix: 15 iyun 2018 10:47                 [ Cavabla ]
can i buy viagra from a chemist
<a href="http://hqmdwww.com/">generic viagra 100mg</a>
generic viagra
cheapest viagra with prescription uk

                        

Şərh müəllifi: Michaelquith                 Tarix: 15 iyun 2018 14:52                 [ Cavabla ]
viagra de 100 mg. es peligroso
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without doctor</a>
most reliable viagra online
viagra without a doctor prescription usa
taking viagra levitra together
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">online canadian pharmacies</a>
sildenafil citrate canada online
canadian pharmacies online
where to buy viagra in kenya

                        

Şərh bildir
(Şərh yazarkən oxucular dini, irqi, milli ayrı-seçkiliyə yol verməməli, insan şəxsiyyətinə toxunacaq qeyri-etik ifadələr işlətməməli, ölkə qanunvericiliyinə zidd çağırışlar etməməlidir. Əks halda belə şərhlər ya redaktə ediləcək, ya da ümumiyyətlə, sayta buraxılmadan silinəcək.)
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Rəngin seçimi | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoylerin yerləşdirməsi